Trường bồi dưỡng cán bộ

Trong sản xuất nông nghiệp, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất là yếu tố quyết định để tăng năng suất, chất lượng. Xác định được tầm quan trọng đó HTX NN Thanh Liên đã triển khai ứng dụng mô hình gieo mạ khay, cấy bằng máy vào sản xuất lúa góp phần giảm sức lao động, nâng cao thu nhập cho nông dân...

HTX NN Thanh Liên thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An nằm dọc trên đường tỉnh lộ 533, có trục đường giao thông, điện, nước tưới tiêu rất thuận tiện.

Năm 2012, HTX đã thực hiện thành công chủ trương dồn điền đổi thửa, những mảnh ruộng nhỏ lẻ manh mún trước đây thay vào đó là những thửa ruộng rộng lớn, từ chỗ mỗi hộ 3-5 thửa ruộng nằm ở nhiều vùng khác nhau, ruộng tốt có xấu có, thì đến nay sau khi lăn đổi tính bình quân chỉ còn 1,8 thửa/hộ. Đây là tiền đề giúp HTX thực hiện thắng lợi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Với diện tích trồng lúa 400 ha thì việc nâng cao giá trị cây lúa đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp của HTX. Trước đây, sản xuất lúa của HTXvẫn theo phương pháp truyền thống gieo mạ - nhổ mạ - cấy tay. Hình ảnh người nông dân bì bõm lội ruộng để nhổ mạ, làm đất, căng dây cấy lúa vẫn rất quen thuộc trên khắp các cánh đồng. Sản xuất nhỏ lẻ, ít tập trung thành từng vùng, nông dân chưa mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật phù hợp, giống sử dụng không bảo đảm chất lượng, thiếu những vùng sản xuất chuyên canh, thâm canh năng suất và chất lượng cao. Việc tiêu thụ lúa chưa gắn với thị trường, chưa tạo được mối liên kết sản xuất, chưa phát huy hết hiệu quả

hoạt động của HTX. Vì vậy, đột phá đưa cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất lúa đang là giải pháp quyết định của nông nghiệp địa phương.

Hiện nay, HTX đã có 3 chiếc máy gặt đập liên hợp, gần 80 chiếc máy cày đủ các loại thay thế toàn bộ cày bừa thủ công. Ông Nguyễn Xuân Đắc – Giám đốc HTX chia sẻ: "Nhiều đêm trăn trở nghĩ mình là cán bộ ruộng đất tuy còn nhỏ song đã rộng hơn trước nhiều rồi; máy cày, máy gặt cơ bản đã đáp ứng kịp thời vụ, chỉ còn khâu làm mạ và cấy để hoàn toàn chủ động ra mạ trong mọi thời tiết, giảm được sức lao động cho người nông dân, tạo được đầu mối liên kết trong sản xuất thì tôi nghĩ chỉ có áp dụng công nghệ mạ khay, cấy máy là hiệu quả nhất".

Với ý tưởng đó, ông Đắc quyết định hop ban quản trị HTX xây dựng đề án liên doanh, liên kết góp vốn làm ăn, trong đó ưu tiên số một là đầu tư làm mạ khay, cấy máy vừa giúp dân vừa kiếm công ăn việc làm cho các thành viên HTX.

Đầu tiên HTX đã đến nhiều cơ sở để học tập kinh nghiệm trong việc đưa mạ khay, máy cấy vào sản xuất như: cơ sở của bác Hồng ở Thanh hoá, Anh Huệ ở Hưng Nguyên, Anh Đạt ở Hải Phòng... và xem trên mạng những cơ sở có tiếng để học hỏi.

Sau đó HTX lập kế hoạch đầu tư chi phí, đất đai, nhà xưởng, máy móc. Theo tính toán, chi phí ban đầu để đầu tư cho mô hình mạ khay, máy cấy hết khoảng gần 500 triệu đồng. Mặc dù vốn đầu tư ban đầu lớn nên thu lãi chậm nhưng với hướng đi đúng đắn đó, trong 2 năm 2015-2016 được Đảng uỷ, Uỷ ban xã đồng tình ủng hộ cấp đất, Công ty Hoa Mai hỗ trỡ máy móc, bước đầu HTX đã thu được nhiều thắng lợi. Vụ xuân 2016 HTX làm 15 ha mạ khay với tổng doanh thu là 90 triệu đồng, tổng chi là 60 triệu đồng, còn dư 30 triệu đồng. Vụ hè thu 2016, HTX làm 12 ha, tổng thu 72 triệu đồng, tổng chi là 48 triệu đồng, dư 24 triệu đồng.

Giai đoạn làm mạ, HTX áp dụng kỹ thuật làm mạ khay che phủ nilon, nhiệt độ và độ ẩm không khí được điều chỉnh ở mức độ thích hợp cho cây mạ từ khi mọc mầm tới khi đạt tiêu chuẩn. Khi áp dụng phương pháp gieo mạ khay sẽ rút ngắn được thời gian từ 4 - 6 ngày so với phương pháp làm mạ thông thường; cây mạ khay sinh trưởng khỏe hơn so với mạ thường; khắc phục được những hạn chế khi phải làm mạ ngoài trời và phụ thuộc vào điều kiện thời tiết rét đậm, rét hại hoặc nóng đột ngột của vụ Xuân gây mạ chết; tránh được hiện tượng đứt rễ khi đem mạ ra cấy ngoài ruộng, giúp cây lúa có khả năng bén rễ hồi xanh nhanh hơn so với cấy truyền thống.

 Dịch vụ gieo mạ khay của nông dân HTX Thanh Liên

Nếu gieo cấy mạ theo cách cổ truyền vừa tốn nhiều thời gian, lại khiến mạ dễ bị chết khi gặp thời tiết rét đậm và khô hạn; khi nhổ mạ người dân phải giũ đất cho mạ nên gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển và năng suất của cây lúa sau này. Thì ngược lại, gieo mạ khay vừa có sức chống chọi với những bất lợi của thời tiết, vừa đảm bảo được chất lượng.

Thực tế cũng cho thấy, nếu so với phương pháp truyền thống thì với mô hình gieo mạ bằng khay, mỗi sào giảm được 1/2 lượng giống, tiết kiệm 50-100 nghìn đồng công cày bừa làm đất; còn cấy bằng máy, một máy cấy với 4 người làm thành thạo cấy 7 phút/sào, tính ra giảm được 25-30 công lao động/ha, chi phí cũng giảm khoảng 50 – 60 nghìn đồng/sào. Lợi nhuận bình quân của lúa cấy bằng máy cao hơn cấy lúa truyền thống 6-7 triệu đồng/ha. Từ đó góp phần tăng được giá trị thu nhập cho nguời nông dân.

Áp dụng tiến bộ kỹ thuật mạ khay máy cấy vào sản xuất đã giúp cho HTX chủ động được diện tích gieo mạ, chăm sóc mạ một cách tập trung, đáp ứng được thời vụ, nhờ đó cây mạ phát triển toàn diện.

Những cánh đồng xanh mướt, tốt tươi nhờ ứng dụng thành công mô hình mạ khay, máy cấy

Các khâu, các bước trong sản xuất mạ khay cấy máy đều khác so với sản xuất truyền thống nên khi triển khai mô hình này không ít cán bộ, nhân dân địa phương còn băn khoăn, e dè. Nhưng qua thực tế sản xuất mùa vụ năm 2016 đã chứng minh hiệu quả mô hình này mang lại và được bà con nông dân trong HTX nhiệt tình hưởng ứng. Theo ước tính, sang vụ đông xuân 2017, HTX đầu tư thêm máy cấy, khay nhựa mở rộng diện tích đáp ứng nhu cầu đăng ký của các hộ.

Có thể thấy rằng, việc ứng dụng mô hình mạ khay, cấy lúa bằng máy là một bước tiến trong chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, góp phần tích cực vào thực hiện chủ trương đưa cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp của HTX, "không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, như hạn chế tình trạng đốt rơm rạ, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật gây ô nhiễm trên đồng ruộng" ông Đắc chia sẻ. Do vậy đây là mô hình có khả năng ứng dụng cao trong thực tiễn sản xuất.

Từ hiệu quả mà mô hình mạ khay cấy máy mang lại đã giúp cho nông dân HTX thay đổi tập quán sản xuất lúa nhỏ lẻ, manh mún, góp phần tạo sự liên kết trong sản xuất, là điều kiện để sản xuất lúa hàng hóa tập trung.

Những thành công kể trên có phần đóng góp không nhỏ của Lãnh đạo HTX Thanh Liên, họ là những người trẻ, năng động, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Để nhân rộng mô hình này, ông Đắc – Giám đốc HTX Thanh Liên rất mong các ngành cấp trên có chủ trương mở lớp đào tạo, hộ trỡ nguồn vốn để các HTX có điều kiện liên kết, mở rộng quy mô sản xuất. Như vậy mới đẩy nhanh tiến độ đưa công nghiệp hoá hiện đại hoá vào nông nghiệp nông thôn.

Phòng Đào tạo, bồi dưỡng